Szklanka wody z cytryną, miodem, cynamonem i octem jabłkowym wypita rano na czczo to jeden z najpopularniejszych „napojów detoksykujących” w internecie. Smakuje orzeźwiająco i można go pić, ale warto wiedzieć, że organizm nie potrzebuje specjalnych mikstur, żeby pozbywać się zbędnych substancji.
W skrócie
- Za usuwanie toksyn i produktów przemiany materii odpowiadają przede wszystkim wątroba i nerki; żaden napój nie przyspiesza tej pracy w udowodniony sposób.
- Nie przeprowadzono badań klinicznych z losowym doborem uczestników, które potwierdzałyby działanie diet i napojów „detoks” u ludzi.
- Dieta nie „alkalizuje” organizmu w sposób, który chroniłby przed chorobami – nie ma na to dowodów.
- Ocet i cynamon mogą nieznacznie wpływać na poziom cukru we krwi, ale to nie jest leczenie cukrzycy ani nadciśnienia.
- Kwaśne napoje pite codziennie mogą uszkadzać szkliwo zębów, a cynamon kasja zawiera kumarynę – dlatego umiar ma znaczenie.
Jak organizm sam się oczyszcza
Wątroba przetwarza alkohol, leki, produkty rozpadu białek i wiele innych substancji, przekształcając je w związki rozpuszczalne w wodzie, które mogą zostać wydalone z żółcią lub z moczem. Nerki filtrują krew przez całą dobę, usuwają mocznik, nadmiar soli i wody i utrzymują stałe pH krwi. Swój udział mają też płuca, które wydalają dwutlenek węgla, i jelita. U zdrowej osoby ten system działa bez przerwy i nie wymaga „kuracji oczyszczających”. Najwięcej możesz dla niego zrobić, pijąc wystarczająco dużo wody, ograniczając alkohol, nie paląc, dbając o prawidłową masę ciała i jedząc dużo warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych.
Przegląd badań nad dietami detoksykującymi wykazał, że przemysł „detoks” kwitnie, ale dowodów klinicznych na ich działanie jest bardzo mało[1]. Nieliczne badania sugerujące korzyści miały poważne błędy metodologiczne i małe grupy uczestników, a autorom nie udało się znaleźć żadnego randomizowanego badania komercyjnych diet detoks u ludzi[1].
Podobnie jest z „alkalizowaniem” organizmu. Przegląd systematyczny dotyczący kwasowości diety i wody alkalicznej nie znalazł dowodów na to, by wpływały one na rozwój lub leczenie nowotworów, i uznał promowanie takich diet w tym celu za nieuzasadnione[2]. Cytryna ani ocet nie zmieniają pH krwi, które nerki i płuca utrzymują w bardzo wąskim zakresie.
Przepis na poranny napój z cytryną i cynamonem
Jeśli lubisz kwaśno-korzenny smak, możesz traktować ten napój jako smaczny sposób na wypicie szklanki wody z rana. Poniższa wersja ma mniej cynamonu i octu niż w wielu przepisach z internetu.
- 1 szklanka (250 ml) wody, ciepłej lub w temperaturze pokojowej
- 1–2 łyżki świeżo wyciśniętego soku z cytryny
- 1 łyżka octu jabłkowego (opcjonalnie)
- ½ łyżeczki cynamonu, najlepiej cejlońskiego
- 1 łyżeczka miodu
- opcjonalnie: kilka plasterków świeżego imbiru
- Do szklanki wlej sok z cytryny i ocet, dodaj cynamon i imbir.
- Zalej wodą i dokładnie wymieszaj – cynamon nie rozpuszcza się i będzie opadał na dno.
- Gdy napój nie jest już gorący, dodaj miód i wymieszaj.
- Pij przez słomkę, a potem przepłucz usta zwykłą wodą.
Co mogą składniki – według badań
Cynamon. W metaanalizie 10 badań u osób z cukrzycą typu 2 cynamon w dawkach od 120 mg do 6 g dziennie obniżał glukozę na czczo i poprawiał profil lipidów, ale nie zmieniał hemoglobiny glikowanej, czyli wskaźnika długoterminowej kontroli cukrzycy[3]. Wyniki badań bardzo się różniły, a skuteczna dawka pozostaje nieznana[3]. Popularny w sklepach cynamon kasja zawiera kumarynę, która w dużych ilościach może uszkadzać wątrobę; osoby jedzące go dużo mogą osiągać tolerowane dzienne pobranie tej substancji[4]. Dlatego przy codziennym stosowaniu lepiej wybierać cynamon cejloński i nie przesadzać z ilością.
Ocet jabłkowy. Przegląd metaanaliz badań klinicznych wykazał, że picie octu wiązało się z nieco niższym poziomem glukozy na czczo i po posiłku, niewielkim spadkiem masy ciała (średnio o około 1 kg) i ciśnienia skurczowego (o około 3 mm Hg)[5]. To efekty niewielkie, a pewność dowodów dla różnych wskaźników była od bardzo niskiej do wysokiej[5]. Ocet nie zastąpi leków na cukrzycę ani nadciśnienie i nie „spala tłuszczu”.
Cytryna i miód. Sok z cytryny dostarcza witaminy C i poprawia smak wody, a miód słodzi napój. Miód jest jednak przede wszystkim cukrem – łyżeczka dziennie nie zaszkodzi, ale nie jest to „lek na odporność”.
Na co uważać
- Kwaśne napoje pite codziennie mogą niszczyć szkliwo. Opisano np. przypadek nastolatki, u której codzienne picie szklanki octu jabłkowego w celu odchudzania doprowadziło do erozji zębów[6]. Pij przez słomkę, płucz usta wodą i nie myj zębów od razu po wypiciu.
- Nie pij nierozcieńczonego octu. Przy refluksie, chorobie wrzodowej czy podrażnionym żołądku kwaśny napój na czczo może nasilać dolegliwości.
- Jeśli przyjmujesz leki obniżające poziom cukru, pamiętaj, że cynamon i ocet mogą go dodatkowo obniżać – porozmawiaj z lekarzem.
- Osoby z chorobami wątroby i dzieci nie powinny regularnie spożywać dużych ilości cynamonu kasja.
- Miodu nie podaje się dzieciom poniżej 1. roku życia.
- Jeśli czujesz się stale zmęczony, masz obrzęki, zmiany w oddawaniu moczu lub nieprawidłowe wyniki badań wątroby czy nerek, potrzebujesz lekarza, a nie kuracji oczyszczającej.
