Bacopa monnieri (bakopa drobnolistna) to roślina o właściwościach adaptogennych, czyli takich, które pozwalają na adaptację naszego organizmu na szkodliwe czynniki środowiskowe. Czy jednak daje ona „kopa”?


Według popularnej marki napojów energetycznych bacopa (zwana również Brahmi), sprzyja utrzymaniu sprawności umysłowej na odpowiednim poziomie. Ale slogan reklamowy, widniejącym na opakowaniu jest w moim odczuciu trochę mylący.

Bakopa drobnolistna to roślina występująca głównie na terenach bagiennych, podmokłych i wilgotnych w klimacie tropikalnym. Jest to mała, wieloletnia roślina o licznych rozgałęzieniach, podłużnych, drobnych listkach oraz jasnopurpurowymi lub białymi kwiatami.

Naturalnie występuje na tereni Indii, gdzie znalazła zastosowanie w Ajuwerdzie (starożytny system medycyny indyjskiej). Wykorzystywana jest również w kuchni, ze względu na swój charakterystyczny gorzki smak. Bakopa drobnolistna rośnie również w Australii, Afryce i na terenach obu Ameryk.

Bacopa monnieri – działanie i zastosowanie w lecznictwie

Od wieków Ajurweda wykorzystywała tą roślinę w celu poprawy funkcjonowania umysłu. Miała poprawiać koncentrację i pamięć oraz pomagać w niepokoju, stresie, epilepsji, a nawet psychozie. Poprawiała jakość snu i zwalczała bezsenność.
Dodatkowo znalazła zastosowanie w leczeniu chorób wieńcowych, poprawiała działanie układu pokarmowego, wspomagała pracę wątroby, działała rozkuczowo na mięśnie gładkie oskrzeli i była pomocna w zaburzeniach reumatycznych. Jednak to tylko teorie i założenia, które były powielane jako tradycja ludowa.

bakopa drobnolistna

Forest & Kim Starr [CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons

Co dziś o bakopie mówi nauka?

Obecne w bakopie drobnolistnej bakozydy A i B zwiększają aktywność kinazy białkowej w hipokampie. Układ limbiczny (hipokamp) – jest to nadrzędny system kierujący w naszym ciele podstawowymi mechanizmami zachowania. Reguluje procesy pobierania pokarmu wody i soli mineralnych. Kieruje reakcjami obronnymi, czynnościami seksualnymi i macierzyńskimi. Reguluje cykl czuwania i snu. A co najistotniejsze bierze udział w mechanizmach uczenia się i zapamiętywania.

Bakozydy A i B wpływają również na syntezę białek i RNA – głównie w częściach mózgu odpowiedzialnych za pamięć długotrwałą. Właściwości te składają się na lepsze połączenie neuronów i przesyłanie impulsów nerwowych.

U przebadanych szczurów zaobserwowano, obniżenie poziomu norepinefryny, z jednoczesnym podniesieniem poziomu 5-hydroksytryptaminy (5-HTP; prekursor serotoniny) w hipokampie i korze mózgowej. Potwierdziło się również jej działanie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe.

Inne badania na zwierzętach wskazywały na silne działanie antyoksydacyjne bakozydów poprzez modulację ekspresji enzymów odpowiedzialnych za powstawanie RFT (reaktywne formy tlenu) w mózgu.

W badaniach klinicznych średnia dawka ekstrktu z bakopy drobnolistnej wynosiła 300 mg/dobę, a czas jej przyjmowania wynosił 5-12 tygodni, z czym najczęściej po dłuższym przyjmowaniu były zauważalne efekty.

Wybrane badania kliniczne

1. Długofalowe skutki przyjmowania Brahni (Bacopa monnieri) na ludzką pamięć

W ramdomizowanym badaniu z podwójną ślepą próbą brało udział 76 osób w wieku 40-65 lat. Celem testu było sprawdzenie, czy bakopa drobnolistna wpłwa na pamięć długofalowo, nawet po zaprzestaniu jej stosowania. Badanie było podzielone na trzy sesje testowe: przed kuracją, po trzech miesiącach kuracjii i po sześciu tygodniach po zakończeniu kuracji. Wyniki pokazały znaczący wpływ Brahmi w teście zatrzymywania nowopoznanych informacji. Szybkość uczenia się, funkcje pamięci i poziom lęku były również niezachwiane.

2. Bakopa a deficyt uwagi i skupienia u dzieci i młodzieży

Po uzględnieniu pięciu badań naukowych, które spełniały kryteria przeglądu, wynikło, iż bakopa może poprawić skupienie i uwagę u nadpobudliwych dzieci i młodzieży. Odnotowywano znaczną poprawę względem elementów poznawczyh oraz zachowań i deficytu uwagi. Dodatkowo dane dotyczące bezpieczeństwa i tolerancji wykazały, że tylko 2,3% uczestników zgłaszały łagodne skutki uboczne. Jednakże, dalsze badania są potrzebne.

3. Efekty standaryzowanej Bacopa monnieri na zdolności poznawczych, poziom lęku i depresji u osób starszych

54 uczestników z średnią wieku 73,5 lat, bez klinicznych objawów demencji. Przez 12 tygodni przyjmowali 300 mg standaryzowanego ekstraktu z bakopy (lub placebo). Wynik: wszystkie testy wskazały, że roślina ma potencjał do bezpiecznego zwiększania wydajności poznawczej u osób starszych.

Dawkowanie

Sproszkowane ziele – do 12 g dziennie w dwóch dawkach (średnio 5-10 g)
Standaryzowany wyciąg (20% bakozydów A i B) – dla dorosłych 200−400 mg/dziennie; dla dzieci 6-12 lat, 100−200 mg dziennie – w każdym z przypadków dawki podzielone na dwie porcje

bakopa drobnolistna

Forest & Kim Starr [CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons

Bakopa drobnolistna to roślina o niezwykłych właściwościach zarówno wspomagających funkcjonowanie mózgu jak i polepszających jego pracę. Ziele mogą stosować dzieci z ADHD, dorośli żyjący w ciągłym stresie i osoby starsze z pogarszającą się pamięcią. Trzeba stosować ją co najmniej 12 tygodni, ale efekty są długotrwałe.

Pozdrawiam i życzę zdrowia
Rafał

Dodatkowe źródła, z których korzystałem:
1. http://rozanski.li/153/bacopa-monnieri-w-fitoterapii/
2. Sokołowska L, Bylka W, Bacopa monnieri – działanie i zastosowanie w lecznictwie,Wiad Lek 2015, 68 (3 cz. II), 362-366